Ostoja Nidziańska

Kategoria

SOO - Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk

Kod

PLH260003

Położenie – powiaty

pińczowski, jędrzejowski

Położenie geograficzne i opis obszaru

Obszar stanowi fragment rejonu Ponidzia w Małopolsce. Obejmuje naturalną dolinę Nidy i fragmenty przylegających do niej płaskowyżów. Krajobraz jest tu bardzo urozmaicony. Rzeka Nida silnie meandruje tworząc liczne starorzecza. W środkowej części biegu Nidy utworzył się rozległy kompleks wilgotnych i podmokłych łąk, bagien i starorzeczy. Przy małym spadku koryta rzeki, co roku tworzą się tu rozlewiska i rozwijają zbiorowiska szuwarowe i utrzymują łąki kośne. Lessowe, lekko faliste obszary płaskowyżów porozcinane są licznymi wąwozami, parowami oraz suchymi dolinami. Na odlesionym obszarze zlokalizowane są dwa duże kompleksy stawów rybnych, będące ostoją wielu gatunków ptaków. W centrum Ponidzia mamy do czynienia z typową rzeźbą krasową związaną z występowaniem pokładów gipsu. Charakteryzuje ją występowanie licznych jaskiń, lejów krasowych, wywierzysk i ślepych dolinek. Wapienne i gipsowe wzgórza oraz zbocza wąwozów porastają murawy kserotermiczne, a dolinki zajęte są przez zbiorowiska łąkowe. Na NE od miejscowości Szczerbaków znajduje się niewielki płat halofilnych szuwarów i łąk, zniszczony przez odwodnienie i próby orki, lecz możliwy do renaturyzacji. Obszar ostoi jest słabo zalesiony. Występujące tutaj zbiorowiska leśne to przede wszystkim lasy świeże z fragmentami siedlisk borowych i olsowych.

Powierzchnia

26515,64 ha.

Wartość przyrodnicza i znaczenie

Jednym z głównych walorów ostoi jest kras gipsowy, tworzący podłoże dla rzadko spotykanych, kserotermicznych, nagipsowych muraw. Związane są z nimi stanowiska wielu najrzadszych składników naczyniowej flory polskiej. Znajduje się tu jedyne w Polsce stanowisko  sierpika różnolistnego Serratula lycopifolia, oraz jedna z najmocniejszych populacji dziewięćsiła popłocholistnego Carlina onopordifolia. Dobrze wykształcone i zachowane są także zbiorowiska łąkowe i torfowiskowe, oraz lasy łęgowe. Jest to obszar wystepowania słonych źródeł, wokół których rozwijają się łąki halofilne. Łącznie na terenie obszaru zidentyfikowano 18 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG i 20 gatunków z Załącznika II. W ostoi występuje bogata fauna bezkręgowców, zwłaszcza związanych z siedliskami kserotermicznymi. Jest to miejsce lęgowe wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wodno-błotnych i ważny punkt na szlaku wędrówkowym ptaków (Dolina Nidy jest ostoją ptaków o randze europejskiej E62). W ostoi wystepuje jeden z największych w tej części kraju system rozlewisk.

Inne formy ochrony przyrody

z rezerwatami przyrody: Góry Wschodnie (1,78 ha; 1959), Grabowiec (21,9 ha; 1956), Krzyżanowice (18,0 ha; 1954), Skorocice (7,7 ha; 1960), Winiary Zagojskie (4,8 ha; 1960). Niewielkie fragmenty obszaru na terenie Miechowsko-Działoszyckiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (99 695 ha), Solecko-Pacanowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (46 961 ha), Włoszczowsko-Jędrzejowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (69 090 ha). Na terenie obszaru znajduje się 30 pomników przyrody.

Powiązane obszary Natura 2000

PLB260001 - Dolina Nidy

Instytucja lub osoba zbierająca informacje

Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków
Wydział Środowiska i Rolnictwa Świętokrzyskiego Urzędu Wojewewódzkiego
Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody
J. Buszko, Zakład Ekol. Zwierząt UMK Toruń; Departament
Ochrony Przyrody MŚ (p. 4.3, 6.1); TECHMEX SA B-B.