Ostoja Gaj

Położenie geograficzne i opis obszaru

Ostoja jest podzielona na dwie części - Pierwsza z rezerwatem Gaj znajduje się na pólnocny-zachód od Jędrzejowa, a druga na południowy zachód od tego miasta.
Obszar ten zlokalizowany jest na ternie płaskowyżu jędrzejowskiego. W budowie geologicznej tego obszaru dominują  magle kredowe które budują niewielkie wzgórza i były elementem pozyskiwania na tym ternie szczególnie w okolicy rezerwatu Gaj.

Powierzchnia

466,64 ha.

Wartość przyrodnicza i znaczenie

Ostoja Gaj zabezpiecza dwa kompleksy leśne z udziałem dobrze i bardzo dobrze zachowanych grądów Tilio-Carpinetum z dużym udziałem gatunków ciepłolubnych, chronionych i zagrożonych. Obok tego wykształcają się fragmenty niezwykle rzadkich w Polsce zbiorowisk o charakterze ekstrazonalnym, świetlistych dąbrów Potentillo albae-Quercetum również bardzo bogatych florystycznie. Występują one tylko w kilku miejscach w Polsce, ale w województwie świętokrzyskim są one najlepiej zachowane. Zarówno grąd jak i świetlista dąbrowa stanowią ostoję występowania najpiękniejszego i zarazem bardzo rzadkiego storczyka Polski, wpisanego do załącznika II Dyrektywy Siedliskowej, obuwika pospolitego Cypripedium calceolus. Obok niego znajdują tu się też inne ginące gatunki roślin: buławnik czerwony Cephalanthera rubra, róża francuska Rosa gallica, owsica spłaszczona  Avenastrum planiculme i inne.
Siedlisko wyróżnia się szczególnymi warunkami hydrologicznymi związanymi z występowaniem zjawisk krasowych i obecnością źródliska węglanowego, którego warunki ekologiczne należą do bardzo rzadko spotykanych. Siedlisko ma charakter nawęglanowy zimny co odpowiada mikrosiedliskom zajmowanym przez poczwarówkę zwężoną Vertigo angustior.  
W północnej części dwukrotnie w ciągu kilkunastu lat stwierdzony nocka Bechsteina Myotis bechsteini. Jest oan też miejscem żerowiskowym nocka dużego Myotis myotis, którego kolonia rozrodcza znajduje się prawdopodobnie w pobliskim klasztorze.

Instytucja lub osoba zbierająca informacje

Bartosz Piwowarski
Alojzy Przemyski – Zakład Botaniki Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach
Ludwik Maksalon,  Piotr Wilniewczyc, Marek Bidas, Mariusz Gwardjan  - Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody
Jadwiga Barga-Więcławska – Zakład Zoologii Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach
Waldemar Iwański