Ostoja Gołuchowska

Położenie geograficzne i opis obszaru

Obszar położony jest w zachodniej części Pogórza Szydłowieckiego. Stanowi go źródliskowy odcinek rzeki Morawki i jej dopływów wraz z otaczającym go kompleksem leśnym i łąkami. Charakteryzuje się niewielkimi wzniesieniami o spłaszczonych wierzchołkach i  łagodnymi nachyleniami stoków, porozcinanymi szerokimi i płaskimi dolinami. Zbudowany jest głównie z wapieni i margli jurajskich, miejscami pokrywają je utwory późniejsze lessy, gliny lodowcowe, żwiry wodnolodowcowe i lodowcowe.  W rejonie Gołuchowa, Woli Żydowskiej i Włoszczowic występują wydmy wieku plejstoceńsko – holoceńskiego. Są to słabo wykształcone formy o wysokości 2-5 m.

Powierzchnia

1075,19 ha.

Wartość przyrodnicza i znaczenie

Ostoja Gołuchowska to obszar występowania lasów liściastych, borów  w tym borów mieszanych oraz siedlisk wodno-błotnych powstałych w lejkach krasowych. Obecność lejków krasowych i związana z nimi szata roślinna jest najcenniejszą wartością przyrodniczą tego regionu. Bardzo wysoki walor geobotaniczny posiadają również rozległe łąki ekstensywnie użytkowane i zmiennowilgotne z obecnością  chronionych i rzadkich gatunków roślin naczyniowych.
W obszarze stwierdzono 11 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Rady 79/409/EWG, w tym m.in. orlika krzykliwego Aquila pomarina, dla którego jest to jedno z kilku stanowisk w regionie i żurawia Grus grus oraz 9 gatunków zwierząt z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG.
Obszar ostoi wyróżnia się wykształceniem łąk świeżych na torfach niskich o stabilnych warunkach wilgotnościowych cennych dla rozwoju mięczaków. Na terenie ostoi wykształciły się  łąki świeże na utworach gytii wapiennej szczególnie korzystne dla poczwarówki zwężonej Vertigo angustior. Występujące na terenie ostoi zawodnienia w zagłębieniach terenu, płytkie zarastające wysoką roślinnością wodną odpowiadają wymogom poczwarówki jajowatej Vertigo moulinsiana.    
Wyjątkowo ważne są występujące w ostoi jedne z niewielu w tej części kraju dobrze zachowane stanowiska zalotki większej Leucorrhinia pectoralis. W środowiskach łąkowych i bagiennych występują rzadkie gatunki motyli: modraszek telejus Maculinea teleius, czerwończyk nieparek Lycaena dispar oraz dostojka akwilonaris Boloria aquilonaris i modraszek bagniczek Vacciniina optilete.

Instytucja lub osoba zbierająca informacje

Włodzimierz Szczepaniak, Marek Bidas, Mariusz Gwardjan - Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody
Alojzy Przemyski – Zakład Botaniki, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach 
Piotr Przemyski
Jadwiga Barga-Więcławska - Zakład Zoologii, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach 
Waldemar Iwański