O sieci Natura 2000

Natura 2000, nazywana także „Europejską Siecią Ekologiczną, to system obszarów chronionych, który w założeniach ma zapewnić zachowanie różnorodności biologicznej Europy poprzez ochronę jej dziedzictwa przyrodniczego, czyli cennych a przy tym zagrożonych gatunków fauny i flory oraz ich siedlisk. Program ten ma na celu także ochronę typowych, wciąż jeszcze powszechnie występujących siedlisk przyrodniczych, charakterystycznych dla danego regionu biogeograficznego oraz realizację idei zrównoważonego rozwoju w skali ponad krajowej.

Podstawę ochrony europejskiej flory, fauny i siedlisk stanowią dwa akty: Dyrektywa 79/409/EWG o ochronie dziko żyjących ptaków, zwana Dyrektywą Ptasią, uchwalona 2 kwietnia 1979 r., a następnie zmodyfikowana dyrektywami 81/854/EWG, 85/411/EWG, 86/122/ EWG, 91/244/EWG i 94/24/EWG oraz  Dyrektywa 92/43/EWG o ochronie siedlisk przyrodniczych oraz dziko żyjącej fauny i flory, zwana Dyrektywą Siedliskową (Habitatową), uchwalona 21 maja 1992 r. i zmieniona dyrektywą 97/62EWG.

Natura 2000 jest spójną Europejską Siecią Ekologiczną obejmującą:
- specjalne obszary ochrony – SOO (Special Areas of Conservation – SAC) tworzone dla ochrony naturalnych siedlisk gatunków roślin i zwierząt,
- obszary specjalnej ochrony – OSO (Special Protection Areas – SPA) tworzone w ramach Dyrektywy Ptasiej dla ochrony siedlisk ptaków.
Obszary te połączone są w miarę możliwości fragmentami krajobrazu zagospodarowanymi w sposób umożliwiający migrację, rozprzestrzenianie i wymianę genetyczną gatunków.

Każde państwo członkowskie musi opracować i przedstawić Komisji Europejskiej listę leżących na jego terytorium obszarów najcenniejszych pod względem przyrodniczym, odpowiadających gatunkowo i siedliskowo wymogom zawartym w Dyrektywach Ptasiej i Siedliskowej.
Ważne jest to, iż kryteria te mają wyłącznie charakter naukowo-przyrodniczy - ocenia się więc stan obszaru, zagrożenia, stopień izolacji, wartość dla zachowania gatunku lub typu siedliska w skali globalnej itp. W tym przypadku jakiekolwiek uwarunkowania ekonomiczne nie są brane pod uwagę. Potrzeba ochrony przyrody została uznana za nadrzędną.
Po przedłożeniu listy, następuje proces ewaluacji i selekcji obszarów na poziomie europejskim a następnie obszar może zostać oficjalnie zatwierdzony jako składnik sieci. Komisja Europejska zatwierdza obszary pod nazwą Obszar Mający Znaczenie dla Wspólnoty i od tej chwili obowiązują go wszystkie przepisy ochronne.
Sieć ma w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej obejmować obszary proporcjonalnie do reprezentacji na jego terytorium siedlisk naturalnych i siedlisk gatunków wskazanych w Dyrektywie Siedliskowej do objęcia tą formą ochrony.
Dla zatwierdzonych elementów sieci opracowuje się priorytety ochrony, ustala konieczne działania ochronne, a w miarę potrzeby także tworzy palny ochrony. Wyznaczaniu obszarów do ochrony, a następnie ustalaniu zasad ochrony, powinny towarzyszyć konsultacje społeczne. Kraje są odpowiedzialne za zachowanie na obszarach wchodzących w skład sieci chronionych walorów w stanie niepogorszonym.
Ochrona obszaru w ramach sieci NATURA 2000 nie wyklucza jego gospodarczego wykorzystania. Jednakże każdy plan lub przedsięwzięcie, które może w istotny sposób oddziaływać na obiekt wchodzący w skład sieci, musi podlegać ocenie oddziaływania jego skutków na ochronę obiektu. Zgoda na działania szkodzące obiektowi może być wyrażona wyłącznie w określonych przypadkach i pod warunkiem zrekompensowania szkód w innym miejscu. Stan chronionych siedlisk i gatunków, a także sytuacja na obszarach wchodzących w skład sieci, muszą być monitorowane.